CV ontluchten: volgorde en aanpak

Een radiator die bovenaan koud is en onderaan warm, heeft lucht. Ontluchten doet u zelf en de volgorde is het halve werk: zet de ketel of de circulatiepomp uit, wacht een halfuur zodat de bellen naar boven kunnen trekken, en begin dan beneden bij de radiator die het dichtst bij de ketel hangt. Van daaruit werkt u naar buiten en naar boven, en eindigt u bij het verste punt op zolder. Zo duwt u de lucht voor u uit naar het hoogste punt in plaats van hem rond te pompen.

Is het wel lucht?

Leg uw hand plat op de radiator als de verwarming een uur heeft gedraaid. Warm van onder en koud van boven wijst op lucht: de bel drijft en houdt het bovenste deel droog. Precies andersom, koud van onderen en warm bovenin, betekent meestal slib of te weinig doorstroming, en daar helpt een ontluchtingssleuteltje niets tegen. Is de hele radiator lauw terwijl de thermostaat wel vraagt, kijk dan eerst of de thermostaatknop niet vastzit; die kan na een zomer stilstaan blijven hangen. Klotsen of tikken in de leidingen hoort bij het eerste beeld.

Er is een tweede signaal dat vaak over het hoofd wordt gezien: de bovenste verdieping die als eerste last heeft. Lucht verzamelt zich op het hoogste punt, dus de zolderradiator of de handdoekradiator in een badkamer op de eerste verdieping klaagt het eerst. Wordt beneden alles netjes warm en blijft boven één radiator koud, dan is dat het klassieke beeld. Blijft na twee rondes diezelfde radiator koud, dan is lucht niet de oorzaak maar het gevolg, en gaat het om doorstroming of om een systeem dat waterzijdig scheef is ingeregeld.

Waar die lucht vandaan komt

Vers leidingwater bevat opgeloste zuurstof en stikstof. Zodra dat water wordt opgewarmd, komen die gassen vrij en verzamelen ze zich op de hoogste punten. Dat is de reden dat u vlak na het vullen van de installatie vaker moet ontluchten dan daarna. Een tweede bron is onderdruk: staat de waterdruk te laag, dan kan er op het hoogste punt van het systeem lucht naar binnen worden gezogen via een automatische ontluchter die eigenlijk de andere kant op hoort te werken. Dat verklaart waarom lucht en een lage druk vaak samen opduiken.

De derde bron is een lek, en dat is de vervelendste. Waar water langzaam uit gaat, komt lucht terug in, zeker in het deel van de installatie waar onderdruk ontstaat als de pomp draait. Moet u vaker dan twee keer per jaar ontluchten, dan is dat dus een aanwijzing en geen ongemak. Dezelfde redenering geldt voor een expansievat dat zijn voordruk kwijt is. Hoe u de waterdruk leest en bijvult, staat in het artikel over bijvullen; hier houden we het bij de lucht die er op dit moment al in zit.

De ronde zelf, radiator voor radiator

Zet een bakje onder het ontluchtingsventiel en open het met het sleuteltje een kwartslag, niet verder. U hoort de lucht sissend ontsnappen. Zodra er een gelijkmatige straal water komt, draait u dicht. Gebeurt er niets, geen lucht en geen water, dan is het ventiel dichtgekoekt of staat de druk te laag om water tot in die radiator te duwen. Kijk dan eerst op de meter. Forceer een droog ventieltje nooit: het messing is dun en breekt makkelijk af, en dan loopt de hele radiator leeg op uw eigen houten vloer.

Werk de woning systematisch af en sla geen radiator over, ook niet de kleine in de wc. Na de ronde is de druk gezakt, want de lucht die eruit ging was volume. Vul daarna bij tot koud tussen 1,5 en 2,0 bar, zet de ketel aan en laat de verwarming een uur draaien. Loop de radiatoren dan nog een keer na met uw hand: gelijkmatig warm van boven tot onder. Zo niet, dan volgt een tweede ronde in dezelfde volgorde. Meer dan twee rondes heeft geen zin en wijst op een andere oorzaak.

Vloerverwarming en de grens van zelfwerk

Vloerverwarming ontlucht u niet met een sleuteltje maar bij de verdeler. Draai alle groepen dicht op één na, zodat het water met volle snelheid door die ene slang wordt geduwd, en spui die groep af op de afvoerkraan tot er geen bellen meer meekomen. Daarna de volgende. Een slang van tachtig meter krijgt u niet leeg met een beetje druk; het is de doorstroming die de lucht meeneemt. In nieuwbouw als Meerstad is dit het gangbare werk, want daar ligt in vrijwel elke woning vloerverwarming en hangt er geen ketel meer.

Controleer ook de automatische ontluchters, meestal een op het hoogste punt en een bij het toestel. Het dopje bovenop hoort los te staan, anders kan de lucht er niet uit. Zit zo'n vlotterontluchter vast, dan vervangen wij hem; dat start op 145 euro exclusief btw. Wilt u het ontluchten laten doen, dan start een ronde tot tien radiatoren op 95 euro exclusief btw en een woning met meerdere etages op 189 euro exclusief btw. Een vloerverwarmingsverdeler ontluchten en doorspuien start op 215 euro exclusief btw. Dat geldt telkens per bezoek.

Kort samengevat

• Ontlucht met de pomp uit, van laag naar hoog en naar ver.
• Bovenaan koud betekent lucht, onderaan koud betekent slib of weinig doorstroming.
• Na een ontluchtingsronde is de druk gezakt en moet u bijvullen.
• Vaker dan twee keer per jaar ontluchten wijst op een lek.

Ontluchten is een half uur werk met een sleuteltje van een paar euro, en het is aan de waterzijde dus zelfwerk. Wacht een halfuur met de pomp uit, werk van laag naar hoog, draai dicht zodra er water komt en vul daarna bij tot koud 1,5 bar. Komt de lucht steeds terug, laat het dan nakijken voordat de radiatoren van binnen gaan roesten.